Carola tipt: Het achtste leven voor Brilka – Nino Haratischwili

Voor mijn grootmoeder,
die me duizend verhalen en een gedicht schonk.

Voor mijn vader,
die me een tas vol vragen naliet.

En voor mijn moeder,
die me vertelde waar ik de antwoorden zoeken moest.

Het Achtste leven (voor Brilka) is een geweldig tolstojaans familie-epos dat zes generaties vanaf 1900 tot aan het nu omvat! De meeste verhalen kennen één begin. Het achtste leven (voor Brilka) heeft zoals de schrijfster Nino Haratischwili zelf al aangeeft op de eerste pagina van haar wel 1275 bladzijden tellende roman eigenlijk meer dan één begin. En het is onmogelijk om er één te kiezen omdat ze allemaal het begin vormen.

In de proloog wordt een prachtige vergelijking gemaakt tussen verhalen en tapijten.

‘Een tapijt is een verhaal. Daarin gaan weer talloze andere verhalen schuil. […] De draden zijn allemaal verschillend, verschillend van dikte, verschillend van kleur. De patronen zijn op zichzelf moeilijk te herkennen, maar als je ze in hun samenhang bekijkt ontdek je prachtige dingen. […] Tapijten zijn geweven van verhalen. Dus je moet ze bewaren en onderhouden. Ook al heeft dit tapijt jarenlang ergens ingepakt gelegen en als voer voor de motten gediend, het moet nu herleven en ons zijn verhalen vertellen.’

Elke draad in een tapijt kan zowel een begin als een einde vormen. Zo is het ook in deze bijzondere roman. Alle draden van het familetapijt worden kunstig in elkaar geweven.

Als lezer maak je eerst kennis met de Georgische Nitsa die samen met haar vriend in Berlijn woont. ‘S nachts wordt deze Nitsa door haar moeder uit bed gebeld met het verzoek of zij haar 12 jarige uit Amsterdam weggelopen nichtje Brilka die nu ergens bij Wenen in een trein is gevonden op wil gaan halen. Met de introductie van deze Brilka maakt de lezer direct kennis met de laatste (achtste) hoofdpersoon van Het Achtste leven.

Voor deze Brilka besluit de 32 jarige Nitsa Jasji de geschiedenis van haar Georgische familie te duiden. Een ononkoombare noodzakelijkheid aldus Nitsa in haar verantwoording voor het familie epos :

‘In heb deze regels regels te danken aan een eeuw die iedereen heeft bedrogen en misleid, iedereen die hoop koesterde. Ik heb deze regels te danken aan een langdurig verraad, dat als een vloek op mijn familie rustte. […] Ik heb deze regels te danken aan oneindig veel vergoten tranen, ik heb deze regels te danken aan mezelf, omdat ik mijn vaderland verliet om mezelf te vinden en mezelf toch meer en meer verloor, maar ik heb deze regels vooral te danken aan jou, Brilka. Ik heb ze te danken aan jou, omdat jij het achtste leven verdient.’

Deze geschiedenis hangt ze op aan acht personen. Om te beginnen met haar overgrootmoeder Stasia (Eerste Boek). Deze Stasia, oermoeder van de familie, is geboren in 1900 en kan als symbool gezien worden voor de gehele roerige twintigste eeuw. De rode draad in het tapijt. Om vervolgens verder te gaan met Christine, de stiefzuster van Stasia ( Tweede Boek) en de zoon van Stasia Kostja ( Derde Boek). Daarna diens zuster Kitty ( Vierde Boek) en Elene, de dochter van Kostja (Vijfde Boek) en haar dochter Daria ( Zesde Boek). Dan is de zus van Daria Nitsja , de verteller, zelf aan de beurt ( Zevende Boek) om ten slotte te eindigen met het open boek van Brilka (Achtste Boek).

Meegenomen door vertelster Nitsja wordt de lezer samen met Brilka aan de hand van deze levens een zeer intieme blik gegund in de Georgische geschiedenis. Haratischwili leidt je als lezer via de acht hoofdpersonen met groot gemak door grote historische gebeurtenissen als de Eerste en de Tweede Wereldoorlog, de rode terreur, de russische revolutie, de Sovjet-periode en het communisme, de impact van de perestrojka (de hervormingspolitiek van Sovjetleider Gorbatsjov), de ramp met Tjernobyl, de Praagse Lente en natuurlijk de onafhankelijkheid van Georgië.

Het verhaal van de personages is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van het land. Georgië kent een lange geschiedenis van Russische inmenging in haar politiek en was bijna 200 jaar een onderdeel van Rusland. Na het uiteenvallen van het tsarenrijk  verklaarde Georgië zich op 26 mei 1918 onafhankelijk. Deze onafhankelijkheid was echter van korte duur, want het land werd in februari 1921 bezet door het Rode Leger van de Sovjet-Unie. Georgië had veel te lijden onder het Sovjetbewind. In drie jaar tijd werden 50.000 Georgiërs geëxecuteerd. De Grote Zuiveringen in de jaren ’30 van de uit Georgië afkomstige Josef Stalin en zijn politiechef Lavrenty Beria maakten nog meer slachtoffers. Vervolgens leverde Georgië tijdens de Tweede Wereldoorlog een grote bijdrage aan het Rode Leger, waardoor 350.000 van deze soldaten sneuvelden aan het front.

Alle facetten van de twintigste eeuwse omwentelingen, bloedig neergeslagen demonstraties, etterlijke burgeroorlogen en ten slotte de lang verwachte democratie in de jaren negentig passeren de revue.  Het achtste leven (voor Brilka) is soms gruwelijk, soms magisch mooi, hier en daar ronduit betoverend, maar vooral indrukwekkend en uitermate persoonlijk. En juist deze personificatie van de geschiedenis maakt deze roman hartverscheurend.

Laat je niet afschrikken door de omvang van Het achtste leven (voor Brilka) maar lees dit wonderlijke epos over (nood)lot, geluk, melancholie en de kracht van (wan)hoop. Het prachtige, beeldende, bijna poetische taalgebruik van Haratischwili zorgt ervoor dat je volledig ondergedompeld wordt in dit literaire monument!

‘Wat ons verbindt is een eeuw. Een rode eeuw. Voor altijd een acht. De beurt is aan jou, Brilka. Ik heb jouw hart geadopteerd. Ik heb het mijne weggeslinged. Neem mijn acht aan.’

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in 2017 en getagged met , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s